Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.
Hvað er magnesíum L-þreónat?
Magnesíum L-þreónat er efnasamband þar sem magnesíum er bundið þreónsýru (L-þreónat), sem er afleiða C-vítamíns. Formið er oftast markaðssett undir vörumerkinu Magtein. Ástæða þess að þetta tiltekna form er tengt heilastarfsemi liggur í dýrarannsóknum: höfundar upprunalegu rannsóknarinnar töldu sig sjá að L-þreónat-formið gæti aukið styrk magnesíums í heila- og mænuvökva umfram það sem venjuleg magnesíumsölt gera. Magnesíum er lífsnauðsynlegt steinefni sem tekur þátt í hundruðum ferla í líkamanum, meðal annars í starfsemi tauga og vöðva og í orkuefnaskiptum. Rétt er að hafa í huga að magnesíuminnihald (elemental magnesíum) í L-þreónati er tiltölulega lágt miðað við þyngd, svo stórir skammtar af duftinu gefa hlutfallslega lítið magnesíum.
Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?
Magnesíum hefur nokkrar samþykktar heilsufullyrðingar hjá Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA). Þar á meðal má nefna að magnesíum stuðli að eðlilegri starfsemi tauga og vöðva, að eðlilegum orkuefnaskiptum, að minnkun þreytu og lúa, og að eðlilegri sálrænni virkni (psychological function). Þessar fullyrðingar eiga hins vegar við um magnesíum almennt — óháð því hvaða salt eða form er notað — og byggja á því að viðkomandi vara veiti nægilegt magn af magnesíumi. Það er mikilvægt að árétta: sértækar fullyrðingar um að L-þreónat-formið sjálft bæti heila, minni eða vitræna getu umfram önnur magnesíumform hafa EKKI verið samþykktar af EFSA. Markaðssetning sem gefur slíkt í skyn styðst því ekki við viðurkennda evrópska fullyrðingu.
Hvað sýna rannsóknir?
Gögnin eru takmörkuð og að hluta iðnaðartengd. Áhuginn á forminu má rekja til rottu-rannsóknar Slutsky og félaga sem birtist í tímaritinu Neuron árið 2010. Þar benti tilraunin til þess að aukning magnesíums í heila gæti bætt nám og minni hjá rottum. Slíkar dýrarannsóknir eru forsenda frekari vinnu en segja lítið með vissu um áhrif hjá fólki. Mannarannsóknir eru fáar og yfirleitt litlar. Nýlegri slembivalsrannsóknir — til dæmis tvíblind, samanburðarrannsókn með lyfleysu sem birtist 2025 og notaði um 2 g Magtein á dag hjá 100 fullorðnum — hafa bent til hóflegra áhrifa á suma vitræna mælikvarða og á sjálfmetin svefngæði, en hlutlægar svefnmælingar sýndu ekki mun milli hópa. Slíkar niðurstöður eru forvitnilegar en langt frá afgerandi: úrtökin eru smá, tímabilin stutt, og hluti rannsókna á þessu formi er kostaður eða tengdur framleiðendum, sem kallar á varkárni við túlkun. Enn vantar stórar, óháðar og langtímarannsóknir áður en hægt er að draga traustar ályktanir um gagnsemi fyrir minni eða heilaheilsu.
Öryggi
Magnesíum úr fæðubótarefnum telst almennt öruggt hjá heilbrigðu fólki í hóflegum skömmtum. Algengasta aukaverkunin er niðurgangur og annar meltingaróþægindi, sem koma fram þegar of mikið magnesíum er tekið í einu. Vísindanefnd EFSA (áður SCF) hefur sett efri mörk (UL) fyrir viðbætt magnesíum — það er magnesíum úr bætiefnum og bættum matvælum — við 250 mg á dag fyrir fullorðna, en þau mörk taka ekki til magnesíums úr venjulegum mat. Fólk með skerta nýrnastarfsemi, þungaðar konur, þeir sem taka lyf að staðaldri og aðrir í áhættuhópum ættu að ræða við lækni eða lyfjafræðing áður en bætiefni eru tekin, þar sem magnesíum getur haft áhrif á upptöku sumra lyfja.
Hvernig er magnesíum L-þreónat tekið?
Í rannsóknum og á vörumerkjum er algengur dagsskammtur um 1,5–2 g af Magtein-dufti, sem gefur einungis um 144–145 mg af raunverulegu (elemental) magnesíumi. Skammtinum er oft skipt yfir daginn og hann stundum tekinn að kvöldi. Fylgja skal leiðbeiningum framleiðanda og fara ekki yfir ráðlagðan skammt. Þar sem magnesíuminnihaldið er lágt getur borgað sig að skoða heildar-magnesíuminntöku úr öllum áttum. Svið þar sem gögn eru enn ófullnægjandi eru meðal annars langtímaáhrif, áhrif hjá yngra og heilbrigðu fólki, samanburður við ódýrari magnesíumform, og hvort formið hafi raunverulega yfirburði á heilaheilsu hjá fólki.
Heimildir
- Slutsky I, o.fl. (2010). Enhancement of Learning and Memory by Elevating Brain Magnesium. Neuron. https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(09)01044-7
- Slembivalsrannsókn á magnesium L-threonate (2025). Frontiers in Nutrition. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2025.1729164/full
- EFSA (2009). Magnesium-related health claims. EFSA Journal. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1216
- EFSA (2010). Magnesium and fatigue/psychological function. EFSA Journal. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1807
- Efri mörk viðbætts magnesíums (250 mg). NutraIngredients. https://www.nutraingredients.com/Article/2016/11/21/EFSA-warns-additive-may-bring-adults-over-the-magnesium-limit/
