Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.
Hvað er ashwagandha?
Ashwagandha (Withania somnifera, stundum kölluð „indverskt ginseng“) er júrt sem hefur verið notuð í ayurved:skri læknisfræði í þúsundir ára. Hún er flokkuð sem „ada:ptógen“ — hugtak yfir efni sem á að hjálpa líkamanum að takast á við álag. Viðbótin er venjulega gerð úr rót plontunnar, stöðluð eða óstöðluð.
Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?
Hér þtarf að vera hreinskilinn: EFSA hefur ekki samþykkt neinar heilsufullyrðingar fyrir ashwagandha. Það ýðir að samkvæmt lögum má ekki markaðssetja húna með fullyrðingum um að hún dragi úr streitu, kvíða eða álagi — jafnvel þótt til séu rannsóknir sem benda í þá átt. Markaðssetning á EES-svæðinu verður að halda sig innan þess sem er leyft.
Hvað sýna rannsóknir?
Ashwagandha er meðal mest rannsökuðu ada:ptógena, en gæði rannsókna eru misjöfn:
Streita og kortísól. Nokkrar safngreiningar á slæmblanduðum, tvíblindum rannsóknum hafa sýnt tölfræðilega marktekar lækkanir á mældri streitu og á kortísóli (streituhormoni), við skammta um 125–600 mg á dag í 30–112 daga.[^meta2024][^cortisol2023]
En ekki einhlitt. Safngreining frá 2025 fann marktekna lækkun á kortísóli en ekki marktek áhrif á huglega uppliffaða streitu — áminning um að líffræðilegur mælikvarði og uppliffun fólks fara ekki alltaf saman.[^dual2025] Margar rannsóknir eru einnig litlar og til skamms tíma.
Öryggi — mikilvægt
Í flestum skammtímarannsóknum þolist ashwagandha vel, með vægum aukaverkunum eins og meltingaróþægindum eða slævandi áhrifum. Þó eru nokkur mikilvæg varnáðarorð:
- Til eru skýrslur um sjaldgæf tilfelli lifrarska. Fólk með lifrarvandamál ætti að var:ast húna.
- Ekki er mælt með notkun á meðgöngu eða við brjóstagjöf.
- Hún getur haft áhrif á skjaldkirtil og víxlverkað við róandi lyf og skjaldkirtilslyf.
Ráðfærðu þig við lækni ef þú tekur lyf eða ert með undirliggjandi sjúkdóm.
Heimildir
- Systematic review and meta-analysis of ashwagandha on cortisol, stress and anxiety (2025). BJPsych Open. PMC12242034
- Della Porta M, Maier JA, Cazzola R (2023). Effects of Withania somnifera on cortisol levels in stressed human subjects: a systematic review. Nutrients 15(24):5015. https://doi.org/10.3390/nu15245015
- Albalawi AA (2025). Dual impact of ashwagandha: significant cortisol reduction but no effects on perceived stress — a systematic review and meta-analysis. SAGE / Nutrition and Health. DOI 10.1177/02601060251363647
