Biofit

Acetyl-L-Karnitín (ALCAR): hvað segja rannsóknir?

Hlutlaus, rannsóknabyggð fræðsla um Acetyl-L-Karnitín (ALCAR): hvað efnið er, hvað evrópskar reglur leyfa að fullyrða, hvað rannsóknir sýna um taugakvilla, vitræna virkni og skap, ásamt öryggi og skömmtum.

Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.

Hvað er Acetyl-L-Karnitín?

Acetyl-L-karnitín (ALCAR) er asetýlað form amínósýruafleiðunnar L-karnitíns. Líkaminn myndar karnitín sjálfur (einkum í lifur og nýrum) og fær það einnig úr fæðu, aðallega kjöti og mjólkurvörum. Meginhlutverk karnitíns er að flytja langar fitusýrur inn í hvatbera frumnanna, þar sem þær eru brotnar niður til orkumyndunar. Asetýlhópurinn gerir ALCAR fituleysanlegra en venjulegt L-karnitín, og talið er að það eigi þess vegna auðveldara með að fara yfir blóð-heilaþröskuldinn. Af þeirri ástæðu hefur ALCAR einkum verið rannsakað í tengslum við tauga- og heilastarfsemi. Rétt er að taka fram að þótt lífefnafræðilegt hlutverk karnitíns sé vel þekkt, þýðir það ekki sjálfkrafa að inntaka bótarefna hafi mælanleg áhrif hjá heilbrigðu fólki sem hefur nægt karnitín fyrir.

Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?

Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) hefur ekki samþykkt neinar heilsufullyrðingar fyrir L-karnitín eða ALCAR. Árið 2011 komst EFSA að þeirri niðurstöðu að orsakasamband milli ALCAR og eðlilegrar vitrænnar virkni (ID 1432) væri ekki staðfest. Fullyrðingum tengdum fitubrennslu, úthaldi og bata eftir áreynslu var einnig hafnað, og árið 2018 taldi EFSA að fullyrðing um að L-karnitín stuðli að eðlilegu fituefnaskiptaferli væri ekki nægilega rökstudd. Í reynd má því ekki markaðssetja ALCAR með fullyrðingum um fitubrennslu, bætta frammistöðu, orku eða vitræna getu innan EES.

Hvað sýna rannsóknir?

Taugakvillar: Sterkustu gögnin snúa að úttaugakvilla. Safngreining á fjórum slembiröðuðum rannsóknum (523 þátttakendur) benti til hóflegrar minnkunar á taugaverkjum, einkum hjá fólki með sykursýkitengdan taugakvilla, en höfundar bentu á fáar rannsóknir, mögulega hlutdrægni vegna fjármögnunar og þörf á stærri rannsóknum.

Vitræn virkni hjá öldruðum: Eldri safngreining á rannsóknum meðal fólks með væga vitræna skerðingu eða vægan Alzheimer sýndi tölfræðilega marktæk áhrif á minni og athygli, en gagnrýnt hefur verið að klínískt vægi þessara niðurstadna sé óljóst þar sem mörgum ólíkum mælitækjum var blandað saman. Gögnin eru því veik og eiga ekki við heilbrigt, yngra fólk.

Þunglyndi: Safngreining frá 2018 benti til að ALCAR gæti dregið úr þunglyndiseinkennum samanborið við lyfleysu, en rannsóknirnar voru fáar, misjafnar að gæðum og margar smáar. Niðurstöðurnar eru bráðabirgða og réttlæta ekki notkun sem meðferð.

Fitubrennsla og íþróttir: Gögn um að ALCAR auki fitubrennslu, þyngdartap eða íþróttaárangur eru veik og ósamkvæm, í samræmi við höfnun EFSA.

Öryggi

ALCAR þolist almennt vel hjá heilbrigðu fólki í rannsóknum. Algengustu aukaverkanir tengjast meltingu (ógleði, magaóþægindi, niðurgangur) og við hærri skammta getur komið fram fiskþefur af húð eða andremmu. Þarmabakteríur geta breytt karnitíni sem ekki frásogast í TMAO (trímetýlamín-N-oxíð); TMAO í blóði hefur í rannsóknum verið tengt hjarta- og æðaáhættu, en orsakasamband og þýðing bótarefnaskammta er enn óútkljáð og til umræðu. Fræðilega gæti karnitín haft áhrif á verkun skjaldkirtilshormóna og blóðþynningarlyfja á borð við warfarín, en gögn um slíkar milliverkanir eru takmörkuð. Fólk með skjaldvakabrest, flogaveiki, skerta nýrnastarfsemi, þungaðar konur og þeir sem taka lyf ættu að ráðfæra sig við lækni fyrir notkun.

Hvernig er ALCAR tekið?

Í rannsóknum hafa skammtar oftast verið á bilinu um 500–2000 mg á dag, stundum skipt í fleiri skammta og teknir með mat. Ekki hefur verið skilgreint formlegt efri þolmark, og „meira er betra" á ekki við. Þar sem opinberar heilsufullyrðingar skortir og gögn eru misjöfn er skynsamlegt að líta á ALCAR sem efni með óvissan ávinning frekar en staðfesta virkni. Svið þar sem gögn eru ófullnægjandi: langtímaöryggi, áhrif hjá heilbrigðu fólki, kjörskammtar, raunveruleg þýðing TMAO og áreiðanleg gögn um vitræna getu og skap.

Heimildir

  1. EFSA (2011). Acetyl-L-carnitine and cognitive function (ID 1432). EFSA Journal. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/2200
  2. EFSA (2018). L-carnitine and lipid metabolism. EFSA Journal. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2018.5137
  3. Li S, o.fl. (2015). ALCAR for diabetic peripheral neuropathy. PLOS ONE. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0119479
  4. Veronese N, o.fl. (2018). ALCAR and depressive symptoms: a meta-analysis. Psychosomatic Medicine. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29076953/
  5. NIH Office of Dietary Supplements — Carnitine. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Carnitine-HealthProfessional/