Taurín (L-taurín): hvað segja rannsóknir?

Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.

Hvað er taurín?

Taurín (L-taurín) er lífræn súlfónsýra sem er náskyld amínósýrum en inniheldur súlfónhóp í stað hefðbundins karboxýlhóps. Það telst hálf-nauðsynlegt fyrir menn: líkaminn getur myndað taurín sjálfur (meðal annars úr amínósýrunum cysteíni og meþíoníni), en það fæst einnig úr fæðu, sérstaklega kjöti, fiski og skelfiski. Taurín er meðal algengustu frírra amínósýrutengdra efna í líkamanum og finnst í háum styrk í hjarta, beinagrindarvöðvum, heila og sjónhimnu. Það kemur við sögu í fjölda lífeðlisfræðilegra ferla, meðal annars í osmósujafnvægi frumna, myndun gallsalta, kalsíumstýringu og andoxunartengdri vörn.

Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?

Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) hefur ekki samþykktar heilsufullyrðingar fyrir taurín. Það þýðir að óheimilt er að markaðssetja taurín með fullyrðingum um að það lækni, fyrirbyggi eða dragi úr sjúkdómum, eða veiti tiltekin staðfest heilsuáhrif. EFSA hefur hins vegar metið öryggi tauríns sérstaklega sem innihaldsefnis í orkudrykkjum. Í áliti frá 2009 komst stofnunin að þeirri niðurstöðu að útsetning fyrir tauríni við venjulega neyslu orkudrykkja gæfi ekki tilefni til öryggisáhyggja, og að nægilegt öryggisbil væri til staðar miðað við það magn sem neytendur innbyrða. EFSA endurskoðaði útsetningu fyrir tauríni í samhengi við koffín í áliti sínu um öryggi koffíns árið 2015. Öryggismat er ekki það sama og staðfesting á virkni.

Hvað sýna rannsóknir?

Niðurstöður eru blandaðar og áhrifin oftast hófleg. Á sviði æfingaárangurs benda meta-greiningar til lítilla til hóflegra áhrifa. Í meta-greiningu Waldron og félaga (2018) á þolþjálfun fannst lítið til hóflegt jákvætt áhrif af skömmtum á bilinu 1–6 g, en skammtastærð virðist ekki spá fyrir um áhrifin. Kerfisbundnar yfirlitsgreinar draga fram að niðurstöður séu ósamræmdar milli rannsókna og fari eftir tegund áreynslu, skammti og tímasetningu. Nýrri greiningar á stökum skammti fyrir áreynslu sýna sömuleiðis takmörkuð og breytileg áhrif. Rannsóknir hafa einnig skoðað hjarta- og efnaskiptaþætti, en gögnin eru ekki nægilega afgerandi til að draga sterkar ályktanir fyrir heilbrigt fólk.

Mikla athygli vakti rannsókn í tímaritinu Science (2023) þar sem taurínskortur var settur í samhengi við öldrun og tauríngjöf tengd lengri líftíma í músum og öðrum dýrum. Mikilvægt er að lesa slíkar niðurstöður með varúð: um er að ræða dýrarannsóknir sem eru ekki beint yfirfæranlegar á menn, og langtíma slembiraðaðar rannsóknir á fólki liggja ekki fyrir.

Öryggi

Taurín þolist almennt vel í þeim skömmtum sem notaðir eru í rannsóknum. Í öryggismati sínu studdist EFSA meðal annars við dýratilraunir þar sem stuðst var við mörk án merkjanlegra skaðlegra áhrifa (NOAEL) upp á 1.000 mg/kg líkamsþyngdar á dag, sem er umtalsvert hærra en dæmigerð neysla. Þtta er þó ekki ávísun á ótakmarkaða inntöku. Fólk sem er barnshafandi, með barn á brjósti, með undirliggjandi sjúkdóma (t.d. í nýrum) eða tekur lyf ætti að ráðfæra sig við lækni eða lyfjafræðing áður en fæðubótarefni eru tekin. Athuga ber að taurín í orkudrykkjum kemur oft með koffíni og sykri, sem hafa sín eigin áhrif.

Hvernig er taurín tekið?

Í rannsóknum eru algengir skammtar á bilinu um 1–3 g á dag, þótt einstaka rannsóknir hafi notað allt að 6 g. Taurín fæst sem stakt fæðubótarefni og er einnig algengt innihaldsefni í orkudrykkjum og fyrir-æfingar blöndum. Ekki er til almennt viðurkenndur „ákjósanlegur" skammtur fyrir tiltekin markmið, enda eru gögnin ófullnægjandi á mörgum sviðum — meðal annars varðandi langtímaáhrif, áhrif á öldrun hjá mönnum og ávinning fyrir heilbrigt, virkt fólk. Fylgdu ávallt skammtaleiðbeiningum framleiðanda og líttu á taurín sem viðbót við, ekki staðgengil fyrir, fjölbreytt mataræði.

Heimildir

1. EFSA (2009). The use of taurine and D-glucurono-gamma-lactone as constituents of the so-called energy drinks. EFSA Journal. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2009.935
2. EFSA — opinion on two ingredients used in some energy drinks. https://www.efsa.europa.eu/en/news/efsa-adopts-opinion-two-ingredients-commonly-used-some-energy-drinks
3. Waldron M, o.fl. (2018). The Effects of Acute Taurine Supplementation on Endurance Performance and Capacity: a meta-analysis. Sports Medicine. https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-018-0896-2
4. Kurtz JA, o.fl. (2021). Taurine in sports and exercise (yfirlit). Frontiers in Physiology. https://www.frontiersin.org/journals/physiology/articles/10.3389/fphys.2021.700352/full
5. Singh P, o.fl. (2023). Taurine deficiency as a driver of aging. Science. https://www.science.org/doi/10.1126/science.abn9257