Biofit

Fisetin: hvað segja rannsóknir?

Hlutlaus yfirferð um fisetin, flavónól sem finnst meðal annars í jarðarberjum. Farið er yfir stöðu innan evrópskra reglna, „senolytic" tilgátuna sem að mestu byggir á músa- og frumurannsóknum, klínískar rannsóknir sem eru í gangi, öryggi og skammta.

Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.

Hvað er fisetin?

Fisetin er flavónól — undirflokkur flavónóíða — sem finnst náttúrulega í ýmsum plöntufæðu. Það er í hæstum styrk í jarðarberjum en finnst einnig í eplum, vínberjum, lauk, kakói og fleiri jurtum, þó yfirleitt í litlu magni. Í rannsóknum hefur fisetin einkum vakið athygli sem hugsanlegt andoxunar- og bólgutemprandi efni og, á allra síðustu árum, sem mögulegt „senolytic" efni — það er efni sem gæti hjálpað líkamanum að fjarlægja svokallaðar öldrunarfrumur (senescent frumur). Mikilvægt er að hafa í huga að þessi flokkun byggir fyrst og fremst á tilraunum í frumum og dýrum, ekki á staðfestum áhrifum hjá fólki.

Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?

Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) hefur ekki samþykkt neinar heilsufullyrðingar fyrir fisetin. Í opinberri skrá Evrópusambandsins yfir heilsufullyrðingar er engin viðurkennd fullyrðing sem tengist fisetin. Það þýðir að óheimilt er að fullyrða að fisetin lækni, fyrirbyggi eða bæti sjúkdóma eða líkamsástand í markaðssetningu innan EES. Fisetin sem einangrað efni getur einnig fallið undir reglur um nýfæði (novel food) eftir framleiðsluaðferð og styrk. Allar staðhæfingar um heilsufarslegan ávinning umfram það sem lög heimila eru því ekki leyfilegar.

Hvað sýna rannsóknir?

Meginhluti gagna kemur úr frumu- og músarannsóknum, ekki úr mönnum. Þekktasta rannsóknin er grein Yousefzadeh og félaga frá 2018 (EBioMedicine), unnin meðal annars við Mayo Clinic og Scripps. Þar reyndist fisetin virkast af tíu flavónóíðum við að fækka öldrunarfrumum í frumurækt, og hjá öldruðum músum tengdist það lækkun á öldrunarmerkjum og lengri meðal- og hámarkslífslengd. Þtta eru áhugaverðar niðurstöður, en þær eru í músum og útrækt á mannavef — ekki sönnun um ávinning hjá heilbrigðu fólki. Nýrri dýrarannsóknir (t.d. Murray og félagar, Aging Cell 2025) benda í svipaða átt en breyta ekki þeirri mynd að mannagögn vanti.

Til að prófa þessa tilgátu í fólki standa yfir klínískar rannsóknir. Dæmi er AFFIRM-LITE (NCT03675724), fasa-2 rannsókn á vegum Mayo Clinic sem kannar fisetin hjá eldra fólki með tilliti til hrumleika (frailty), bólgu og tengdra mælinga. Slíkar rannsóknir eru enn fáar, oftast litlar, og fullnaðarniðurstöður sem staðfesta klínískan ávinning hjá mönnum liggja ekki fyrir. Andoxunar- og bólgutemprandi áhrif fisetins hafa einnig sést í forklínískum rannsóknum, en það segir lítið til um verkun í daglegri neyslu hjá fólki.

Öryggi

Fisetin sem berst með venjulegu fæði (jarðarber o.fl.) telst öruggt. Um öryggi hárra skammta úr fæðubótarefnum hjá mönnum er hins vegar lítið vitað, þar sem langtíma- og stórar mannarannsóknir skortir. Frásog fisetins um munn er talið lélegt og efnið brotnar hratt niður, sem gerir erfitt að meta hvaða skammtar skila raunverulegri verkun. Fisetin getur haft áhrif á ensím sem taka þátt í niðurbroti lyfja og því ættu þeir sem taka lyf, eru þungaðir, með barn á brjósti eða með undirliggjandi sjúkdóma að ráðfæra sig við lækni áður en fæðubótarefni eru tekin.

Hvernig er fisetin tekið?

Í rannsóknum er fisetin oft gefið í háum „púls-skömmtum" — það er stórir skammtar í fáa daga í röð, endurteknir með hléum — fremur en í litlum daglegum skömmtum. Þessi aðferð byggir á senolytic tilgátunni og er notuð í tilraunaskyni; hún er ekki staðfest meðferðaráætlun fyrir almenning. Þar sem enginn viðurkenndur, gagnreyndur skammtur liggur fyrir fyrir menn er ekki hægt að gefa ábyrgar skammtaráðleggingar hér. Fæðubótarefni á markaði nota mismunandi styrk og form.

Fæst hjá BIOFIT: Fisetin

Skoða vöruna →

Heimildir

  1. Yousefzadeh MJ, o.fl. (2018). Fisetin is a senotherapeutic that extends health and lifespan. EBioMedicine. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30279143/
  2. AFFIRM-LITE (NCT03675724). ClinicalTrials.gov. https://clinicaltrials.gov/study/NCT03675724
  3. EU Register of nutrition and health claims. https://food.ec.europa.eu/food-safety/labelling-and-nutrition/nutrition-and-health-claims/eu-register-health-claims_en
  4. EFSA — Novel food. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/novel-food
  5. Murray o.fl. (2025). Intermittent fisetin supplementation and senescence. Aging Cell. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/acel.70114