Biofit

D3- og K2-vítamín: hvað segja rannsóknir?

Hlutlaus, rannsóknabyggð fræðslugrein um D3- og K2-vítamín — hvað EFSA leyfir að segja um bein, ónæmi og blóðstörïtun, hvað er enn óstaðfest, og mikilvæg milliverkun K2 við blóðþynningarlyf.

Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.

Hvað eru D3- og K2-vítamín?

D3-vítamín (kólekalsiferól) er fituleysanlegt vítamín sem líkaminn myndar í húðinni við sólarljós og fæst einnig úr fæðu og bætiefnum. Á Íslandi, þar sem sólarljós er takmarkað stóran hluta árs, er D-vítamínbúbskapur oft lágur. K2-vítamín (menakínón) er annað fituleysanlegt vítamín sem tekur þátt í virkjun próteina sem tengjast blóðstörïun og beinum. Þær eru oft seldar saman því bæði taka þátt í kalsiúmb-efnaskiptum.

Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?

Á Evrópska efnahagssvæðinu (þar með talið Íslandi) má aðeins nota heilsufullyrðingar sem Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) hefur samþykkt.

Fyrir D-vítamín eru meðal annars þessar fullyrðingar leyfðar:

  • D-vítamín stuðlar að eðlilegri starfsemi ónæmiskerfisins.
  • D-vítamín stuðlar að viðhaldi eðlilegra beina og tanna.
  • D-vítamín stuðlar að eðlilegri uppt. og nýtingu kalsiúms og fosfórs.
  • D-vítamín stuðlar að eðlilegri vöðvastarfsemi.

Fyrir K-vítamín eru þessar fullyrðingar leyfðar:

  • K-vítamín stuðlar að eðlilegri blóðstörïtun (blóðstorá); og
  • K-vítamín stuðlar að viðhaldi eðlilegra beina.

Hvað sýna rannsóknir?

D-vítamín og bein/kalsiúm. Best staðfesta hlutverk D-vítamíns er í kalsiúm- og fosfór-efnaskiptum: það eykur upptöku kalsiúms úr þarmi, sem er nauðsynlegt fyrir beinmyndun.[^efsad2009]

D-vítamín og ónæmi. EFSA hefur staðfest að D-vítamín stuðli að eðlilegri starfsemi ónæmiskerfisins.[^efsad2015] Mikilvægt er að halda því töluðu að þetta vísar til eðlilegrar starfsemi — ekki til fyrirbyggingar eða meðferðar tiltekinna sýkinga.

K2-vítamín. EFSA hefur staðfest tengsl K-vítamíns við eðlilega blóðstörïtun og viðhald eðlilegra beina.[^efsak2009] Fullyrðingar um að K2 hafi sérstök áhrif á hjarta- og æðakerfi umfram það hafa ekki verið samþykktar af EFSA — þrátt fyrir áhugaverðar en enn óniðurstöðnar faraldsfræðirannsóknir.[^efsak2012]

Öryggi og milliverkanir

D-vítamín í ráðlögðum skömmtum er öruggt; mjög stórir skammtar til langs tíma geta þó valdið of háu kalsiúmi í blóði. Mikilvæg milliverkun: K-vítamín getur haft áhrif á verkun blóðþynningarlyfja af warfarin-gerð (t.d. Kóvít/Marevan). Ef þú tekur slík lyf skaltu ráðfæra þig við lækni áður en þú tekur K2-vítamín.[^ods]

Heimildir

  1. EFSA NDA Panel (2009). Health claims related to vitamin D and maintenance of bone and teeth, calcium/phosphorus absorption, and others. EFSA Journal 7(9):1227. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2009.1227
  2. EFSA NDA Panel (2015). Vitamin D and contribution to the normal function of the immune system. EFSA Journal 13(5):4096. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4096
  3. EFSA NDA Panel (2009). Health claims related to vitamin K and maintenance of bone, blood coagulation, and heart/blood vessels. EFSA Journal 7(9):1228. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2009.1228
  4. EFSA NDA Panel (2012). Vitamin K2 and contribution to the normal function of the heart and blood vessels (further assessment). EFSA Journal 10(3):2714. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2012.2714
  5. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin K — Health Professional Fact Sheet. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminK-HealthProfessional/