Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.
Hvað er Bacopa Monnieri?
Bacopa Monnieri, oft nefnd Brahmi, er lítil votlendisjurt sem hefur langa hefð í ayurveda-lækningum á Indlandi, meðal annars í tengslum við minni og einbeitingu. Í nútímarannsóknum er athyglinni einkum beint að flokki virkra efna sem nefnast bacosíð (t.d. bacosíð A og B) — saponín-sameindir sem talið er að standi að baki mögulegri virkni jurtarinnar á taugakerfið. Bacopa er yfirleitt seld sem staðlað þykkni þar sem innihald bacosíða er tilgreint sem hlutfall (til dæmis 24–55%).
Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?
Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) hefur ekki samþykkt neinar heilsufullyrðingar fyrir Bacopa Monnieri. Fullyrðingar um jurtir („botanicals") — þar á meðal Bacopa — heyra undir stóran hóp fullyrðinga sem settar hafa verið „í bið" (on hold) á meðan framkvæmdastjórn ESB og aðildarríki taka afstöðu; um er að ræða rúmlega 1.500 fullyrðingar sem hafa ekki verið metnar eða heimilaðar. Í reynd þýðir þetta að óheimilt er að markaðssetja Bacopa með fullyrðingum um að efnið bæti minni, einbeitingu eða vitræna getu. Umfjöllun hér er því fræðileg lýsing á rannsóknum, ekki fullyrðing um verkun.
Hvað sýna rannsóknir?
Niðurstöður eru misvísandi og gögnin takmörkuð. Kerfisbundin yfirlitsgrein Pase og félaga frá 2012 (The Journal of Alternative and Complementary Medicine) fór yfir slembiraðaðar samanburðarrannsóknir og fann nokkrar vísbendingar um að Bacopa gæti bætt frjálsa upprifjun úr minni (free recall), en gögn fyrir aðra vitræna þætti voru ófullnægjandi, meðal annars vegna ósamræmis í mælingum milli rannsókna. Meta-greining Kongkeaw og félaga frá 2014 (Journal of Ethnopharmacology), sem náði til níu rannsókna, benti til að Bacopa gæti stytt viðbragðstíma og hraðað úrvinnslu athygli (t.d. í Trail-prófi og valviðbragðsprófi).
Mikilvægt er að hafa nokkur atriði í huga. Verkun, þar sem hún kemur fram, sést oft fyrst eftir margar vikur af samfelldri inntöku fremur en strax. Rannsóknirnar eru margar hverjar litlar, misjafnar að gæðum og nota ólíkar prófanir, sem gerir samanburð erfiðan. Niðurstöður úr rannsóknum á heilbrigðum sjálfboðaliðum er ekki hægt að yfirfæra beint á meðferð sjúkdóma.
Öryggi
Bacopa er almennt talin þolast vel í rannsóknum, en aukaverkanir eru þekktar. Algengustu aukaverkanirnar eru meltingaróþægindi — aukin hægðatíðni, ógleði og magakrampar — sem taldar eru tengjast áhrifum á asetýlkólín og ertingu í meltingarvegi af völdum saponína. Gögn um langtímanotkun, notkun á meðgöngu og með barn á brjósti, sem og milliverkanir við lyf, eru takmörkuð. Þeir sem taka lyf eða eru með undirliggjandi sjúkdóma ættu að ráðfæra sig við lækni eða lyfjafræðing áður en Bacopa er tekin.
Hvernig er Bacopa tekið?
Í rannsóknum og á markaði er algengt að nota staðlað þykkni, oft um 300 mg á dag (skammtar liggja gjarnan á bilinu 300–450 mg af stöðluðu þykkni, staðlað á bacosíð). Bacopa er stundum tekin með mat til að draga úr meltingaróþægindum. Rétt er að ítreka að engin evrópsk heilsufullyrðing styður tiltekinn skammt, og að þau bil sem hér eru nefnd endurspegla það sem notað hefur verið í rannsóknum en eru ekki ráðlegging um verkun.
Heimildir
- Pase MP, o.fl. (2012). The cognitive-enhancing effects of Bacopa monnieri: a systematic review of randomized, controlled human clinical trials. J Altern Complement Med. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1089/acm.2011.0367
- Kongkeaw C, o.fl. (2014). Meta-analysis of randomized controlled trials on cognitive effects of Bacopa monnieri extract. J Ethnopharmacol. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24252493/
- StatPearls: Bacopa monnieri. NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK589635/
- EFSA — Health claims under Article 13 (botanicals „on hold"). https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/health-claims
