Fræðslugrein — ekki læknisráð. Fæðubótarefni koma ekki í stað fjölbreytts mataræðis.
Hvað er apigenin?
Apigenin er plöntuefni af flokki flavóna, sem eru undirflokkur flavónóíða. Það finnst víða í jurtaríkinu, meðal annars í kamillu (Matricaria chamomilla), steinselju, sellerí, greipaldini og ýmsum kryddjurtum. Í plöntum kemur apigenin oft fyrir bundið sykrum (til dæmis sem apiin í steinselju), og losnar sem svokallað aglykón við meltingu. Efnið hefur lengi verið rannsakað sem eitt af mögulega virku efnunum í kamillu, en það er mikilvægt að hafa í huga að kamilluútdráttur inniheldur fjölmörg efni og ekki er hægt að eigna apigenin einu og sér þau áhrif sem kamillu er stundum eignuð.
Hvað má segja samkvæmt evrópskum reglum?
Samkvæmt reglugerð Evrópusambandsins um næringar- og heilsufullyrðingar má aðeins nota heilsufullyrðingar sem hafa verið metnar og samþykktar og eru skráðar í opinbera skrá ESB. Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) hefur ekki samþykkt neina heilsufullyrðingu fyrir apigenin. Það þýðir að óheimilt er að fullyrða á vörum eða í markaðssetningu að apigenin bæti svefn, dragi úr kvíða, styrki ónæmi eða hafi einhver tiltekin heilsuáhrif. Þessi grein er því fræðileg yfirferð á rannsóknum en ekki staðhæfingar um virkni.
Hvað sýna rannsóknir?
Nánast öll gögn um apigenin koma úr frumu- og dýrarannsóknum, og mannarannsóknir á apigenini sem fæðubótarefni eru mjög fáar. Þtta er lykilatriði þegar niðurstöður eru túlkaðar. Í forklínískum rannsóknum hefur apigenin sýnt væga róandi verkun í nagdýrum, og tilgátur hafa verið settar fram um að efnið hafi áhrif á GABA-boðkerfið í heila — sumar rannsóknir benda til verkunar á GABA-A-viðtaka, en aðrar benda til að áhrifin séu óháð klassíska bensódíazepín-viðtakanum. Þessi verkunarleið er enn óstaðfest hjá mönnum. Klínískar rannsóknir sem oft eru nefndar í tengslum við slökun og svefn hafa notað kamilluútdrátt, ekki hreint apigenin, og því er ekki hægt að draga þá ályktun að apigenin eitt og sér skýri niðurstöðurnar.
Apigenin hefur einnig verið rannsakað sem andoxunarefni og í tilraunum á krabbameinsfrumum og í dýralíkönum, þar sem það hefur áhrif á ýmsar boðleiðir frumna. Þessar rannsóknir eru forklínískar og fela á engan hátt í sér að apigenin sé meðferð eða forvörn gegn krabbameini hjá mönnum. Slíkar niðurstöður úr tilraunaglösum eru fyrstu skref í rannsóknum og segja lítið til um áhrif hjá fólki.
Öryggi
Apigenin er neytt í litlu magni gegnum venjulegt mataræði og telst almennt öruggt í þeim skömmtum sem finnast í matvælum og kamillutei. Mun minna er vitað um öryggi hárra skammta úr fæðubótarefnum, þar sem langtímarannsóknir á mönnum vantar. Flavónóíð geta fræðilega haft áhrif á ensím sem brjóta niður lyf, og því er skynsamlegt fyrir fólk sem tekur lyf, er þungað eða með barn á brjósti að ræða við lækni eða lyfjafræðing áður en það notar apigenin-bætiefni. Frásog apigenins úr meltingarvegi er talið lélegt og breytilegt, sem gerir túlkun á skömmtum enn óvissari.
Hvernig er apigenin tekið?
Apigenin fæst bæði sem hylki og duft, og er einnig neytt óbeint í gegnum kamillute og apigenin-ríkar jurtir. Vegna lélegs frásogs eru sumar vörur markaðssettar með aðferðum sem eiga að auka nýtingu, en gögn um virkni slíkra útfærslna hjá mönnum eru takmörkuð. Engir viðurkenndir, gagnreyndir skammtar liggja fyrir, einmitt vegna þess hve mannarannsóknir eru fáar. Ef fólk kýs að prófa apigenin er skynsamlegt að fylgja leiðbeiningum framleiðanda og líta á efnið sem viðbót við — ekki staðgengil fyrir — fjölbreytt mataræði og góðar svefnvenjur.
Fæst hjá BIOFIT: Apigenin
Heimildir
- Kramer NE, o.fl. (2024). Apigenin: a review (yfirlit). Frontiers in Nutrition. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2024.1359176/full
- Wang M, o.fl. (2019). Pharmacological effects of apigenin (yfirlit). Oxidative Medicine and Cellular Longevity. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2019/7010467
- Avallone R, o.fl. (2000). Pharmacological profile of apigenin, a flavonoid from Matricaria chamomilla. Biochemical Pharmacology. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10751547/
- Apigenin and human health (2024). International Journal of Molecular Sciences 25(1):251. https://www.mdpi.com/1422-0067/25/1/251
- EU Register of nutrition and health claims. https://food.ec.europa.eu/food-safety/labelling-and-nutrition/nutrition-and-health-claims/eu-register-health-claims_en
